13:20  BÜYÜKŞEHIR BELEDIYESI 85 SPOR KULÜBÜNE YARDıMDA BULUNDU  13:20  ŞAMPIYONLUK KUPASıNı BAŞKAN ÖZYIĞIT’E TAKTIM ETTILER  13:18  KÜRESEL ıSıNMA SON 10 YıLDA EN YÜKSEK DÜZEYE ÇıKTı  13:17  SANAYICILERE ARABULUCULUK KANUNU ANLATıLDı  13:16  İTFAIYE, 2019 YıLıNDA 9 BIN 88 OLAYA MÜDAHALE ETTI  13:13  ‘BIZE OY VERMEYENLERIN DE BELEDIYE BAŞKANıYıZ’  13:07  BAŞKAN SEÇER’İN ERDEMLİ MESAİSİ  13:05  MUSTAFA KEMAL’IN PEK BILINMEYEN ILK LIBYA VAZIFESI: DEVRIMI SAVUNMAYA GITTI  13:05  BIRLIKTEN KUVVET DOĞAR…  13:02  BAŞKAN YILMAZ, İLÇENİN YÜKSEK KESİMLERİNDE SAHA İNCELEMESİ YAPTI   13:00  BUGÜN ATATÜRKÇÜLERİN, VATANSEVERLERİN, BÜTÜN MAZLUMLARIN MÜCADELE ETMESİ GEREKEN DÜNYANIN BAŞ DÜŞMANI: A B D E M P E R Y A L İ Z M İ  12:32  YENIŞEHIR TARıMSAL KALKıNMA KOOPERATIFI KURULUYOR  12:28  ESAT ARSLAN: YENI TRUMP DOKTRINI: “SUIKASTLE ÖN ALMA”  12:26  ESAT ARSLAN: YENIDEN “BERLIN-BAĞDAT DEMIRYOLU PROJESI”  12:24  CHP’Lİ GÖKÇEL: İTALYA’DAN ÖLÜ KUŞ MU İTHAL EDİLDİ?  12:22  MTOSB SANAYİCİ BİLGİLENDİRME TOPLANTISI YAPILDI  12:18  DINÇER, “KALKıNMANıN TEMEL ROTASı SANAYIDIR”  12:16  AKDENİZ BELEDİYE BAŞKANI GÜLTAK’TAN MÜJDE:   12:14  MERSİN, TOROSLAR ŞEHİDİNİ UĞURLADI  17:22  TARSUS ÜNIVERSITESI ÖĞRENCILERI ÇORBA BÜFESINE KAVUŞTU 

SOLUN BÜYÜK YOL AYRIMI

Yeraltındaki belgeler geçmişe ışık tutuyor

Yeraltındaki belgeler geçmişe ışık tutuyor

Ali Şahin’in Solun Büyük Yol Ayrımı kitabı günümüze kadar sol düşünce akımlarının yaşadığı değişime mercek tutuyor. İncelemenin odaklandığı tarihler ise 12 Mart-12 Eylül askeri darbe dönemi... Şahin, geleneksel çizginin, bu iki askeri müdahaleyle kırılmalara uğradığını söylüyor.

SÖYLEŞİ: MUSTAFA İLKER YÜCEL
Dr. Ali Şahin solda ayrışmalara yol açan tartışmaları, iddialı bir kitapla gündeme getirdi. Şahin yakın dönem sol tarihinde etkili olan neredeyse tüm kurumların açıklamalarını ve yazılı belgelerini bir araya getirerek günümüze ulaşan tespitlerde bulunuyor. Jöntürk devriminden 2019’a kadar sol düşünce akımlarının yaşadığı değişim ve olgunlaşma kitabın ana konusu diyebiliriz. Özellikle 1980 sonrası sosyalistler arasında etkili olan “sivil toplumculuğun” yarattığı tahribat günümüz için önemli dersler barındırıyor. Şahin, büyüteci belgelere tutmakla yetinmemiş Doğu Perinçek’ten Aydın Çubukçu’ya, Ertan Günçiner’den Gökalp Eren’e çok sayıda canlı tanığa incelemelerinin sonuçlarını tartıştırmış. Bu açıdan sosyalist sol tarihi bakımından kütüphanede başvurulması gereken temel incelemelerden biri ortaya çıkmış. Şahin’le kapsamlı çalışmasına ilişkin ayrıntıları konuştuk. Söyleşinin ilk bölümünde Şahin’den araştırma ve bilgileri değerlendirme yöntemini açmasını rica ettik. İkinci ve üçüncü bölümde de “Yol ayrımının” sebeplerine gireceğiz.
Kitabınızda sosyalist solun Türk Devrimiyle ilişkisine yoğunlaşıyorsunuz. İncelediğiniz tarih aralığı ve ilgili kurumları seçerken hangi ölçüleri dikkate aldınız?
12 Mart-12 Eylül askeri darbe dönemini seçmemizin nedeni, sosyalist solun Türk ulusal demokratik devrimlerine bakışındaki daha 1920’lerde oluşan ve 1970’e kadar süren geleneksel çizginin, bu iki askeri müdahaleyle birlikte, geleneksel çizgiden sapma ve kopma oluşturan kırılmalara uğramasıdır. Bu gerçeklik çalışmanın ilgili bölümlerinde daha somut olarak görülecektir. 12 Mart ve 12 Eylül askeri darbelerinin sol düşünce ve akımlar üzerindeki etkinliği ideolojik algılar üzerinde de belirgin bir baskı kurulmasına yol açmıştır.
Bu çalışmada yöntemsel bakımdan bir ön kabul olarak, bilinen kavramsal açıklamalara girilmemiştir. Çalışmada esas alınan yöntem epistemolojik kabuller üzerinden, çalışma dönemi alanına “sağlıklı” biçimde ulaşmak olacaktır. Her bilimsel çalışmada olduğu gibi aranan temel “amaç” bu çalışmada da öncelikli olarak nesnelliği en olduğu biçimiyle yansıtmaktır. Yöntemsel olarak bunun nedeni çalışılan alanın çok tartışmalı ve “saf”ları oldukça farklı bir yelpazeye uzanan bir çeşitliliğe sahip olmasıdır. Türk Devrimi’yle düşünsel bağlar konusunda özellikle 1980 sonrasında ortaya çıkan sosyalist düşünsel akımlardaki devamlılık ve kopuşlar farklı çalışma alanlarının konusu olarak gündeme gelecektir. Bu çalışma ise 1980’lerden sonra giderek kristalize olan Türk Devrimi-sosyalist sol ilişkisine giriş niteliğinde bir çalışma olarak düşünülebilir.
Dönemin tüm önemli sol kurumlarının program, tüzük ve bildirilerinden, yayın organlarından, savunma metinlerinden ve söyleşi metinlerinden yararlanmışsınız. Tasnif, terkip ve tenkit yönteminize ilişkin bilgi verebilir misiniz?
Yakın tarihimizde sol düşün ve siyaset akımlarına ilişkin çalışmalar genel olarak parti-örgüt belgelerinin veya çeşitli anıların yayımlanması düzleminde yoğunlaşmıştır. Özellikle Cumhuriyet tarihiyle ilişkili akademik çalışmalar sınırlı düzeyde. Solun Türk Devrimi’yle olan bağlarının ve fikri çelişkilerinin kendi bulundukları siyasal-toplumsal koşullarda incelenmesi bu alandaki boşluğu dolduracak ve siyasal hayatımızda önemli bir dönemin aydınlanmasına katkıda bulunacaktır. Çalışmanın ilk aşamasında öncelikle böyle bir çalışmayı verimli kılabilecek yeterlilikte arşiv malzemesi, kaynak, veri vs. olup olmadığı netliğe kavuşturulmuştur. Daha önce yapılmış benzer çalışmalar incelenmiş, bilime katkı prensibi ölçülerinde bunların üzerine “ne konulabileceği” ölçülmüştür. Sosyalist tarihin gerek sosyalist literatür okumaları gerekse konu özelindeki dönemsel kaynakların incelenmesi belirli bir doygunluğa ulaştığında çalışma taslak aşamasından proje aşamasına ilerlemiştir. Elbette dönemin yaşayan sol akım liderleriyle yapılabilecek görüşmelerin böyle bir çalışmaya yapacağı katkı da çalışmanın karar motivasyonunda önemli bir etken olmuştur. Aynı zamanda sözlü tarih çalışmasında elde edilen doneler kitabın yazım rotasının belirlenmesinde de araştırmacıya önemli ölçüde rehberlik etmiştir. Çalışılan alan sosyalist akımlar olduğundan kütüphane ve resmi arşivlerde ikincil kaynaklar dışında bütün kaynaklara ulaşılamamıştır. Bunun nedeni pek çok legal-illegal kaynağın buralarda bulunmaması, sol akımların belgelerinin toplatılmalar vs. gibi nedenlerle ya hiç olmaması veya büyük ölçüde eksik olmasıydı. Bu eksiklik özel-kişisel arşivlere ulaşılarak giderilmiştir. Bu arşivler büyük ölçüde kişisel arşivler ile Türkiye Sosyal Tarih Araştırmalar Vakfı ya da Tarih Vakfı gibi kişi veya kurumların katkılarıyla oluşan arşivlerdi. Çalışılan akımların belgelerine büyük ölçüde bu arşivlerden ulaşılmıştır. Özellikle kişisel arşivlerin öyküsü de ilginçtir. Bunlar büyük bir emek,fedakârlık ve çabayla hazırlanmışlar ve iki büyük askeri darbe döneminden “sağ salim” kurtarılmayı başarmışlardır. Kaynakları oluşturan kişiler büyük ölçüde darbe dönemlerinde bu kaynakları “yeraltı”na saklayarak günümüze ulaştırmışlardır. Örneğin burada Trabzon’un yiğit devrimcisi Fikret Ersezer’i anmadan geçmek olmaz. Çalışmada kullanılacak kaynaklar belirli bir ölçüde incelendikten, ikinci el okumalar yapıldıktan sonra yazım aşamasına geçilmiştir. Sol akımların Türk Devrimi algısı için, yayın organları konuyla ilgisi ölçüsünde taranmıştır. Bu aşamada yine belli problemler yaşanmıştır. Bunlar büyük ölçüde çalışmanın bölümlerinin nasıl ele alınacağıyla ilgilidir. Sosyalist akımların Türk Devrimi algıları oldukça çeşitlilik göstermektedir. Bu nedenle Türk Devrimi algısı tek bir bölümde, fakat her akımı ayrı ayrı ele alan başlıklarda incelenerek ele alınmıştır. Bu, aynı zamanda bu akımların okuyucu nezdinde düşünsel düzeylerinin ölçülmesini ve örgütsel kıyaslamaların nesnel olarak yapılmasını sağlayacaktır.
Algıların çeşitliliğinin yanında bu algıların oluşumunu sağlayan konu başlıkları benzerlikler göstermiş, bu da yine belirli bir konuda fikri ölçümün elde edilmesini sağlamıştır.
Belgeleri nasıl sınıflandırdınız?
Çalışmanın araştırma safhasında belgelerin şöyle sınıflandırdık:
-Dönemin siyasi akımlarının program, tüzük, bildiri vs. gibi belgeleri,
-Siyasi akımların bu dönemde yayımlamış oldukları legal-illegal yayın organları, dergi, kitap ve bültenleri,
-Polis ve mahkemelerdeki savunma tutanakları,
-Dönemin günlük gazeteleri ve siyasal dergileri,
-Döneme ilişkin yayımlanmış anı ve röportajlar
-Dönemsel ikincil kaynaklar.
Çalışmaya konu olan dönemde sol akımların ileri gelen başkan, lider vs. şahsiyetlerinin önemli bir bölümü ya da yazı ve fikirleriyle dönemi etkilemiş olan sol aydınlar günümüzde toplumun farklı alanlarında yaşamlarını sürdürmektedirler. Sol siyasal ve düşün akımlarının Türk Devrimi algısı gibi bir konunun seçilmesinde kuşkusuz birinci etken yakın tarih alanındaki çalışmaların sınırlılığıdır. Toplumumuzu düşünsel ve siyasal olarak derinden etkileyen dönemler konusunda, ne yazık ki yapılan çalışmalar sınırlı düzeydedir. Solun Türk tarihi algısı ise daha çok anılar düzleminde ele alınan bir yöne sahip olmuş, yazılan eserler tek yanlı ve kendini ideolojik olarak aklama düzleminde cereyan etmiştir. Oysaki dönemin kaynaklarına inilen, nesnel verilerle yapılmış olan bir çalışma, bu alandaki boşluğu önemli ölçüde dolduracaktır.
SOSYALİSTLERİN ETKİSİ AZALDIKÇA BÖLÜNME ARTTI
Ulaştığınız sonuçlar sizin ön kabullerinizi değiştirdi mi?

Alana yabancı olmamama rağmen belgelerin nesnelliği içinde çoğu yönden farklı ve şaşırtıcı, bilinmeyen sonuçlara ulaştım. Türkiye’de TKP’yle başlayan, sosyalistlerin Türk Devrimi’yle olan ilişkileri dönemlere göre farklı düzlemlerde seyretmiştir. Çeşitlilik bize bu konunun üzerine gitmek noktasında zengin bir kaynak ve yön çeşitliliği sağlamıştır. Elbette bu çalışma dönemin siyasal algılarını gündeme getiren çalışmalar bakımından bir örnek olmayı önüne hedef olarak koymaktadır. Konunun hassasiyeti ve taraflarının çokluğu nedeniyle, çalışmanın boyutları birincil verilerle ele alınmış ve dönemin tanıklarına başvurma özeni gösterilmiştir.
Solun geleneksel bir çizgisinin olduğunu belirtip özellikle 12 Eylül’den sonra savrulma yaşandığını vurguluyorsunuz. Geleneksel çizginin temellerinde neler var, savrulmayı tetikleyen etkenler nelerdir?
1980 sonrasında ideolojik olarak sosyalist sola egemen olan sivil toplumculuk, neo-solculuk ve neoliberalizm etkileri gibi olguların çıkış nüveleri çalışılan dönem olan 12 Mart ve 12 Eylül arasında olgunlaşmıştır. Bildiğiniz üzere Türkiye’de gençlik hareketlerinin düşüşe geçtiği 1969 yılı sonrası sosyalist soldaki örgütsel çeşitlilik artmaya başlamış, 12 Mart ve 1974 sonrasında ise oldukça parçalı bir hal almıştır. Bu çalışmada temel özne olarak “sosyalist sol”da hem bir ideolojik-siyasal bir “gelenek” yaratabilmiş hem de belirli bir kitleselliğe ulaşmış ana akımlar ele alınmıştır. Bunlar içinde birbirine yakın gruplar ve birbirinin devamı olan grupların düşünceleri bir bütünlük içinde işlenmiştir. Aynı zamanda grupların devamı olan bazı örgütlerin geçmişlerindeki yapıya olan eleştirileri de gündeme getirilmiştir. Örneğin THKO sonrası onun devamı niteliğindeki TDKP’nin Kemalizm değerlendirmeleri önceki çizgiyi kıyasıya eleştirmektedir. Çalışma bu yapıların ideolojik serüvenindeki değişimleri ya da savrulmalarına da önemli bir projeksiyon tutmaktadır.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Solun liberalizmle sakatlanması
Ali Şahin,solun antiemperyalizm kavramında bulanıklık olduğunu söylüyor.Şahin’e göre bunun sebebi Batı’dan empoze edilen ideolojik karmaşa...Bu sürecin sonunda emperyalizmin piyonu PKK’nın peşine takılan sol, antiemperyalizmden koptu.Kemalist devrimden kopanlar kendini emperyalizmin kucağında buldu.

MUSTAFA İLKER YÜCEL

12 Mart ve 12 Eylül darbelerinin ardından sol hızla ideolojik ve örgütsel beslenme kaynaklarından koptu. Sol Kemalist devrimin birikiminden koptukça emperyalist politikaların sözcüsü oldu.

Dr. Ali Şahin “Solun Büyük yol Ayrımı” kitabında çok sayıda yeni belge kullanarak özgün yorumlar üretiyor. İlk gün Şahin’in bilgiyi toplama ve tasnif etme yönteminin üzerinde durduk. Dün de sosyalistlerin, beslendikleri Türk devrimine büyüteç tutarak geleneğin kodlarını çözmeye çalıştık. Bugün ise ayrışmalara yol açan temel tartışma konularını irdeliyoruz.
Solu zehirleyen liberal virüs bünyeye nasıl girdi?
Bu konunun iki yönü var. Birincisi bir anlamda “samimi” olarak hatalı olan çizgi ele alınırsa; bunlar dünya Marksizm’in teorik birikimini değişmez, daha çok 19. yüzyılın teorik düzeyinde ele alarak “saf” bir Marksist teori geliştirdiler. Bu Marksist şablona uymayan her türlü toplumsal hareket, düşünce pratik vs., otomatik olarak Marksizm dışı ilan edildi. Sokak tabiriyle ifade edersek “herkes kendi işine baksın” denildi. Foucault, post yapısalcılık vs., gibi esası ideolojik- siyasal alan olan, fakat kendisini özellikle edebiyat ve sanat alanında gizleyen” “postmodernizm” gibi akımlar sola egemen oldu. Troçkistler bu akım içinde en “masumu” olarak tarihe geçtiler. Çünkü pratikten beslenmiyorlardı. 20. yüzyılın devrimci toplumsal hareketleri ise tersi yönde bir gelişim göstermişti. 60’ların sonuna tortu olarak kalan bu fikirler ikinci akımın “yıkıcı” etkisine önemli bir zemin hazırladı. Belli noktalarda Sovyetlerin sosyalizmden geri dönüşü, dünyada 3. Dünyacılığa karşı bir cephe oluşturulması da neoliberalizmin sola karşı kullanacağı fikirsel cephaneliği oldukça güçlendirdi.
HAFIZASIZLIK ORTAMI
Bilimsel sosyalist teorinin 19. ve 20. yüzyıl pratikleriyle Lenin ve Mao Zedung’un teorik katkılarıyla zenginleşen teorik birikimine karşı, birbirinin payandası diyebileceğimiz “sapma” akımlar neoliberalizmin “öncülüğünde” cepheye sürüldü. Bu akımın etkileri belli manevralarla somut ifadesini buldu. Öncelikli hedef olarak ideolojik anlamda bir “hafızasızlık” ortamı yaratıldı. “Emperyalist teori”ler ulus devlet düşüncesinin ortadan kaldırılmasına dönüktü. Bu noktada savaştığı cepheyi değiştiren bir solla karşı karşıyayız. “Ulus devlet”e karşı konumlanabilecek bir sol hareketin bu hedefin önünde ayak bağı olmaması elzemdi. Hatta ayak bağının da ötesinde ulus devletin çözülüşünü hızlandıracak düşünsel siyasal malzemenin oluşturulmasında bu “yeni sol” aktif bir rol almalıydı.
ÖNCE KARMAŞA SONRA BOŞLUĞU DOLDURMA
“Hafızasızlık” nasıl güçlendi?

Türkiye’de “hafızasızlık harekâtı” toplumda düşünce üreten ama aynı zamanda geçmişte sol ya da 68 hareketi içinde yer almış belli “Marksizm dönekleri” eliyle güçlendirildi. “Tarih dışılık” etkili bir biçimde “yukarı”dan aşağı pompalandı. Buna belli “sabık liberal” denilebilecek yazarların ve liberal “Birikim Dergisi” gibi ögelerin de eklenmesiyle bu hareket büyük ölçüde “başarılı!” adımlar attı. Hafızasızlıktan kastım önce bilimsel sosyalizmin temelleri konusunda yaratılan bir “karmaşa” ve bu karmaşa ortamında oluşturulan boşluğun her türlü emperyalist teorik malzemeyle doldurulması süreciydi. Ne idi bunlar? 1- Teorik düzlemde Marksizm’in 20. yüzyılda ulusal kurtuluş savaşlarıyla birlikte oluşan Lenin, Stalin ve Mao Zedung tarafından zenginleştirilen teorik birikiminin reddi. Hatta hatırlanacak olursa bu birikimi savunanlar 90’lı yıllarda bütün dünyada “Marksizmin muhafazakârları” diye alaya alındılar. 2- Dolayısıyla antiemperyalizmin sol ya da sosyalist fikirlerin iktidara gelmesinde birincil olduğu yönündeki stratejik taktik adımların toptan reddiyesi. İşçi sınıfı öncülüğünde daha çok “milli demokratik devrim” olarak ifadesini bulan yönelimin “aşamacılık”, “özgücülük” gibi nitelemelerle itibarsızlaştırılmaya çalışılması. MDD’nin, Kemalist Devrimin tamamlanması yönündeki teorik açılımının “antimarksist” ilan edilmesi. Bunun sol içine adeta bir virüs gibi yayılan yansıması; “ antikapitalist olmadan antiemperyalist olunamaz” siyasetiydi. Günümüzde bizim gibi ülkelere has devrimci aşamalı devrimleri ret, aslında çok da maddi temeli olmayan sosyalist devrim- milli demokratik devrim çizgilerinin ayrımını yapay bir biçimde öne çıkarmaktı.
İDEOLOJİK MUHASEBE DÖNEMLERİ
Çalışmanızı hazırlarken solun kitlesellikten uzaklaşmasının sebeplerine yönelik çıkarımlarınız oldu mu?

Çalışmanın özellikle görüşmeler bölümünde bu konu görüşmecilerin önemli bir kısmı tarafından oldukça doyurucu bir biçimde açıklandı. Bunlar hem özeleştirel açıklamalardı, hem de günümüz gençlerine önemli dersleri içeriyordu. Konunun benim çalışmadaki yoğunlaşma odak noktam ise; kitleselliğin yitirilişinde fikirsel etmenler nelerdi? Yalnızca pratik etkenler mi, yoksa teori ve siyasetler daha mı etkiliydi? Elbette 12 Mart Darbesinin çok şiddetli olması, sola adeta bir balyoz etkisi yapması önemli etmenlerden biriydi. Bir de tabi bu şiddette “Atatürkçülük” de bir kılıf olarak kullanıldı. Bu, meselenin bir yanıydı. Ancak daha önemlisi ve “yıkıcı” olan ikinci etkiydi. 1960’ların özgürlük ortamında kendisini Atatürk devrimlerini tamamlamak olarak konumlandıran sol akımların önemli bir bölümü 70’lerle birlikte bu hedeften koptu. Bunda hedeflenen devrimin nesnel koşullarının olgunlaşmamış olması başka ideolojik arayışlara yöneltti. Tabi Sayın Perinçek’in deyimiyle “yığınakta yapılan hata”, hatalar zincirini tetikledi. Özellikle 1971 ve 1974 arası hapishaneler dönemini sol akımların ideolojik muhasebe dönemi olarak düşünmek gerekir. Bazı gruplar bu dönemde hem tarihsel değerlendirmelerini netleştirdi, hem de diğer gruplarla aralarındaki ideolojik ayrımlar her konuda daha da kristalleşti. Solun halk kitleleri içindeki meşruiyetinde cumhuriyete, ulusal değer ve simgelere olan yakınlığı ya da uzaklığı kitlelerden kopuşu ya da uzaklaşmayı beraberinde getirdi. Kopuşu hızlananların ya da tamamen sönümlenen gruplara baktığımızda çok çarpıcı biçimde devrimleri ve Cumhuriyet değerlerini toptan ya da kısmen reddeden grupların olduğu gerçeğiyle karşılaşıyoruz. Bu bakımdan bu dönemden sol adına bir ders çıkarılacaksa Türk devriminin düşünsel pratik mirasının sosyalist bir gelecek yaratmada en belirleyici faktör olduğudur. Bunların arasına keskin ayrımlar koyulamayacağı ve bir bütünsellik içinde bu mirasın benimsenmesi gerektiğidir.
74 ÖNCESİ VE SONRASI
İncelediğiniz dönemde antiemperyalizm ne kadar etkili. Solun bir kısmı gelişmeleri okurken neden antiemperyalizmden vazgeçti?
Dönemleri “keskin” bir biçimde ayırmak gerekirse 1974 öncesi ve sonrası olarak belirlemek yerinde olacaktır.1974 öncesindeki Türk Devrimi değerlendirmeleri genel olarak Kemalist fikirlere oldukça yakın değerlendirmelerdir. 68 hareketinin ulusal kurtuluşçu, antiemperyalist karakterinin izleri sürdürülmekte, bunlar 12 Mart mahkeme savunmalarına yansımaktadır. Bunlar içinde yalnızca İbrahim Kaypakkaya(TKP-ML) akımı ile THKP-C kökenli Kurtuluş akımı Türk Devrimi’nden köklü bir kopuş yaşayacaktır. Bunlara belli ölçülerde THKO geleneğini reddeden TDKP( Türkiye Devrimci Komünist Partisi, sonrasında Emek Partisi)’yi de eklemek gerekir. Bu tespitler kitabımın bu gruplarla ilgili özel bölümlerinde belli ölçülerde açıklanmıştır. Ancak sosyalist akımların bazı genel sonuçlarda çalıştığım dönem aralığında birbiriyle benzeşen yanları da şöyle özetlenebilir:
“Cumhuriyetin kuruluşuna önderlik eden Türk hâkim sınıfları Jön-Türkler’den kalan burjuva demokratik devrim birikimini devralmışlardır. İttihat ve Terakki döneminin kapitalistleşme yönünde attığı adımlar Cumhuriyet Türkiyesine kopuş olmaksızın aktarılmıştır.
Türk Devrimi, ulusal kurtuluş mücadelesine dayanan yarım kalmış bir burjuva devrimidir. Birinci Dünya savaşı sonrasında paylaşılma tehdidiyle karşı karşıya kalan ülke, Osmanlı’dan kalan aydın, asker ve tüccar ittifakına dayanan küçük burjuva sınıfının halkı yanına alarak gerçekleştirdiği antiemperyalist bir devrime sahne olmuştu. Feodal ağalar büyük ölçüde bu devrimin ittifak gücüdür. Nitekim devrimden sonra toprak ağalarının mülkiyet ilişkilerine dokunulmamış, toprak reformu yapılmamıştır. Devrim özellikle siyasal bağımsızlığın kazanıldığı, saltanat ve hilafetin kaldırıldığı dönemde devrimci ve dönüştürücüdür. Toplumun değişmesine dönük adımlar atmış ve bu, belli ölçülerde Cumhuriyet’in kuruluşu sonrası toplumsal devrimler döneminde de sürdürülmüştür. Ancak özellikle Lozan Barış Antlaşması sonrasında Osmanlı’dan artakalan toplumsal düzenin değişmesi konusunda tutuk davranılmıştır. İşçi hakları ve toplumsal hürriyetlerle ilgili gerekli adımlar atılmazken bu hareketleri baskı altına alan yasalar çıkarılmıştır. Yeniden emperyalizmle siyasal ve ekonomik işbirliğinin yolları aranmış, İzmir İktisat Kongresi bu işbirliğinin somut adımı olarak gündeme gelmiştir. Süreç hiç de -dönem komünistlerinin beklentilerinin aksine- sosyalist bir yönde ilerlememiştir. 1920’lerin komünistleri önce Kemalistleri desteklemişler daha sonra onların kapitalistleşme yönündeki adımları sonucu onları eleştirmeye başlamışlardır. Emperyalizme bağımlılık ve devrimin kireçlenme dönemi 1930’lar sonrasında hızlanarak sürmüş, çok parti iktidarlarıyla geri dönüş süreci tamamlanmış, ülke emperyalizme bağımlı bir kapitalist sisteme kavuşmuştur. Kemalistler, Kürt sorununda genel olarak milliyetçi-şoven bir tutum sergilemişlerdir. Kurtuluş Savaşı’nın ilk döneminde pragmatik ihtiyaçlardan dolayı kardeşlik politikası izlenmiş, bu, devlet belgelerine geçmiştir. Ancak Cumhuriyet sonrasında gerçekleşen Kürt İsyanları “emperyalizm işbirlikçisi” olduğu bahane edilerek ezilmiştir. İsyanlar esas olarak ezilen bir ulusun özgürlük mücadeleleridir. 1930’larla birlikte Kürtlere karşı asimilasyon ve sürgün politikası izlenmiş, bu sorun 1970’lere taşınmıştır. Kemalist ilkeler ve Altı Ok yeni kurulan sistemi idame ettirecek kurallar ve ilkeler bütünüdür. Halkın çıkarlarından çok hâkim sınıfların çıkarlarına dönük bir sistemi tesis etmeye dönük adımlardır.”

AYDINLIK HAREKETİNİN ARAŞTIRMALARA KATKISI

Sosyalistlerin bu genel bakış açılarının yanında elbette kendi özgünlüklerini öne çıkaran tespitleri de vardı. Bu gruplar içinde elbette Kemalizm’e “olumlu” bakış açısının en tutarlı temsilcisi ve dönemin Kemalizm araştırmalarına en ciddi katkıları yapan akım olarak Aydınlık hareketinin hakkı teslim edilmelidir. Diğer gruplar genel olarak en “sol”dan en “sağ”a doğru köklü bir kopuş yaşamışlardır. 1980’lerle başlayan “neoliberal” süreç bu kopuşu daha somut ideolojik etkilenişlere dönüştürmüştür.
ANTİEMPERYALİZMDE İDEOLOJİK KARMAŞA
Antiemperyalizm konusunda biraz önce bahsettiğim 1980’ler sonrasında Batı’dan empoze edilen ideolojik karmaşa belirleyici oldu. Buna elbette PKK’nın bir emperyalist proje olarak 1980’ler boyunca fiili olarak güçlendirilmesi, zaten var olan zemini antiemperyalizm aleyhine güçlendirdi. ABD, başta Sovyetler Birliği olmak üzere, ulus devletleri çözmeye dönük,”böl parçala yönet” siyasetinde etnik ögeleri öne çıkarmak ve karşısında oluşabilecek antiemperyalist hareketleri engellemek noktasında PKK gibi bir “fırsat”ı değerlendirmeden edemezdi. Solda 1970’lerde başlayan dönüşüme PKK’nın önce ülkenin doğusunda başlayan etkinliği yalnızca fiili etkiyle sınırlı kalmadı. Solda “güce tapma” olarak tarif edilen etkenler ideolojik konumlanmalara da doğrudan yansıdı. Pek çok grup 90’larda esas siyasi yönünü PKK’nın konumlanmasına göre belirledi. Bu noktada PKK’nın emperyalizmin stratejik piyonu rolü pekiştikçe sosyalistlerin çok önemli bir bölümü antiemperyalizmden koptu. Hatta bunun teorik kılıfı da çeşitli aydınlar yoluyla hazırlandı. Örneğin İsmail Beşikçi tarafından sıkça dillendirilen “sömürge teorisi”. Buna göre “Kürdistan Türkiye’nin sömürgesi olduğundan “Kürdistan’ı kurmanın yolunda öncelikli hedef olarak Türk ulus devleti vardı. Bu öncelikli hedefi nihayete erdirmek için onun dışında kalan bütün devletlerle siyasi ve askeri olarak birleşmek meşruydu. Bunlar günümüze kadar sosyalizm adına belli gruplar tarafından savunula geldi.
DÖNEMİN TANIKLARI ANLATTI
Hangi canlı tanıklarla görüştünüz?

Aydınlık Hareketini temsilen; Vatan Partisi Genel Başkanı Doğu Perinçek, Vatan Partisi yöneticisi Ferit İlsever, THKP-C kurucularından ve dönemin Halkın Yolu liderlerinden Kamil Dede, Kurtuluş Hareketi liderlerinden Mahir Sayın, TİP liderlerinden Metin Çulhaoğlu, 1968 döneminin gençlik önderlerinden, Bozkurt Nuhoğlu ve Mehmet Atay, TSİP Genel Başkanı Turgut Koçak, dönemin TKP-ML TİKKO kurucularından Arslan Kılıç, Ali Mercan, dönemin THKO ve TDKP liderlerinden Aydın Çubukçu, Gökalp Eren, Ertan Günçiner ve son olarak da görüşmeyi yaptığımda hayatta olan (ailesine baş sağlığı diliyorum) Sayın Rasih Nuri İleri. Sanırım o dönemde Türkiye sosyalist hareketinin en önemli yaşayan simalarının başında gelen Rasih beyle vefatından önce yapılan en uzun süreli görüşmeydi.
Bu çalışma bir yakın tarih çalışması olarak planlanmıştı. Çalışmaya rengini veren, 1970’lerle birlikte oluşan sosyalist akımların Türk Devrimi algısında yaşadığı dönüşümdü. Bu dönüşüm 1980’ler sonrasında daha çarpıcı olarak görüldüğünden, yapılacak bir sözlü tarih çalışmasının, dönemin tanıklarının fikirsel dönüşümünün seyrini izlemek bakımından kritik değerde olduğu ortaya çıkmaktadır. Çünkü dönemin yazılanlarının, belgelerin yanında ilk ağızdan dönemi yaşayan simaların tanıklıklarının ve deneyimlerinin akademik bir çalışmaya aktarılması çalışmanın işlediği düşünsel alanın pekişmesini sağlamıştır. Genelde bu liderlerin çoğu halen yoğun olarak belli siyasal faaliyetlerin içinde olduklarından, kendi anılarını yazmaları dahi sınırlı düzeydedir. Bu simaların önemli bir kısmıyla ilk kez böyle bir çalışma yapılmaktadır. Bu bakımdan ilk kez dönemin sosyalistlerinin ağzından, bu denli geniş bir şekilde Türk Devrimi algısı konusunda toplu bir değerlendirme yapılması gibi bir fırsat yakalanmış, tanıklıklıklarının kayıt altına alınarak geleceğe aktarılması sağlanmıştır. Görüşmelere bir bütün olarak bakıldığında önemli ölçüde dönemin fikri atmosferi ve siyasal akımların yönelimleri yansıtılmış, yanıtlarda istenen verim alınmıştır.


Yorum Ekle comment Yorumlar (0)

Yapılan yorumlarda IP Bilgileriniz kayıt altına alınmaktadır..!

    Bu Habere Hen?z Yorum Yap?lmam??..!
 
  HIZLI ARA
 
 
 
  HAVA DURUMU
 
..

Mersin Haberleri, Mersin Son Dakika, Mersin Haber, Haberler, Son Dakika, Mersin, Mersin Siyaset



 
 
ANASAYFA İLETİŞİM KÜNYE GİRİŞ SAYFAM YAP SIK KULLANILANLARA EKLE GİZLİLİK İLKELERİ

 
Siteden yararlanırken gizlilik ilkelerini okumanızı tavsiye ederiz.
demokratmersin.com © Copyright 2007-2020 Tüm hakları saklıdır. İzinsiz ve kaynak gösterilemeden yayınlanamaz, kopyalanamaz, kullanılamaz.

URA MEDYA