15:26  ARAPÇA TABELALAR TÜRKÇELEŞIYOR   15:11  ÇIN, ÇOCUKLARA ÜCRETSIZ AKıLLı SAAT DAĞıTMAYA BAŞLADı  15:20  BAŞKAN SEÇER: SORUNLARI TEK TEK ÇÖZECEĞİZ  14:55  CHP’LI GÖKÇEL: KONTEYNER LIMANı KAÇıRıLAMAZ   14:52  BU DURAKTA DURAN AYRıLAMıYOR  15:14  BAŞKAN SEÇER IKINCI YURTDıŞı ZIYARETINI ÇIN’E YAPACAK   15:11  YENIŞEHIR SOKAKLARıNDA ÜÇLÜ TEMIZLIK   15:07  MERSİN’İN MARKA DEĞERİ..!  15:03  İMAR VE RUHSAT MÜDÜRLERI MEZITLI’DE TOPLANDı  12:59  PERINÇEK: FETÖ’NÜN SIYASI AYAĞı ALI BABACAN’DıR  17:02  PARKOMETRE ÇÖZÜM DEĞİLDİR  13:46  ÜRETICI KADıNLAR ŞANLıURFA’Yı GEZDI  13:22  BAKAN’DAN GÖKÇEL’E İTİRAF GİBİ CEVAP:   10:20  İŞSIZLIK RAKAMLARı AÇıKLANDı  10:08  YENIŞEHIR SEMT POLIKLINIĞI HASTA KABULÜNE BAŞLADı   22:15  MEZİTLİ BELEDİYESİ, ÇEVRE BAKANLIĞININ DAVALTEPE 100. YIL PLAJI PLANINA İTİRAZ ETTİ   22:15  HDP İLE MİLLİYETÇİ YA DA ATATÜRKÇÜ BİR İTTİFAK YA DA HÜKÜMET MÜMKÜN MÜDÜR?  16:46  MEZITLI’DE ÜRETICI KADıNLAR KOOPERATIFLEŞIYOR  15:19  MERSIN’DE DENIZ KIRLILIĞINE GEÇIT YOK   15:18  UZMANLAR YENIŞEHIR IÇIN NELER ÖNERDI?  

Cumhuriyet’in sağlık mimarı: Refik Saydam

Refik Saydam’ın koruyucu sağlık hizmeti çalışmaları,ülkemiz tarihinde sağlık alanındaki en cesur ve yararlı program olan ve 1960’larda başlayan ‘sosyalizasyonu’mümkün kılmıştır.Özellikle geri kalmış ve gelişmekte olan bölgelerde halkın sağlık ihtiyacı ücretsiz olarak devlet tarafından karşılanmıştır

Prof. Dr. Okan Bölükbaşı

Refik Saydam’ı 7 Temmuz 1942’de kaybettik. Refik Saydam 1881’de İstanbul’da doğdu. Askeri Tıbbiye’den 1905’de yüzbaşı rütbesiyle mezun oldu. Birçok askeri birlikte ve kurumda hekim olarak çalıştı. Bir sınavı kazanarak Harbiye Nazırı Mahmut Şevket Paşa’nın emriyle Almanya’ya gönderildi. Burada askeri tıp alanında eğitim gördü, bazı Alman birliklerinde çalıştı. Brandenburg, Danzig, Spandau ve Berlin’deki Charite hastanesinde doktor olarak çalıştı, gözlemler yaptı. Balkan Harbi’nin başlaması üzerine yurda döndü ve askeri birliklerdeki salgın hastalık sorunu üzerinde çalışmaya başladı. Ordu hekimi olarak aslında İmparatorluğun dağılmasının başlangıcı olan bu savaştaki aksaklıkları, emir-komuta düzeninin bozulmasını, askeri tıp organizasyon sorunlarını ve felaketleri yerinde gördü. Bu esnada çıkan ve büyük kayba yol açan kolera salgınında büyük faydaları oldu. Birinci Dünya Savaşı’nda sıhhiye umum müfettiş yardımcısı olarak çalıştı. Galiçya dâhil birçok cephede bulundu. Savaş sırasında Bakteriyoloji Enstitüsü’nü örgütlemek için büyük uğraş verdi. Hasankale’de çalışırken tifüs üzerine yoğunlaştı (Çünkü asker savaşmaktan ziyade tifüsten kırılıyordu) ve tifüs için bir aşı geliştirdi. Bu başarısı dünya tıp literatürüne geçti ve birçok askerin hayatını kurtardı.

Osmanlı Tıbbı, Tanzimat öncesinde doğulu bir özellik taşımaktaydı. Merkez ve taşra sağlık sistemi Anadolu Selçuklularının bıraktığı gibiydi. Sağlık hizmetleri daha çok ordu merkezliydi ve öncelikle orduya verilmekteydi. Kimsesizler ve düşkünler için kurulu vakıf hastaneleri olsa da, örgün bir sağlık teşkilatı yoktu. Topluma yönelik sağlık hizmetleri ve koruyucu hekimlik önlemleri 19. yüzyıla kadar devletin görevleri arasında sayılmamıştı. Bu açıdan devlet, emsal ülkelerden oldukça geri durumdaydı. Bu durum, reformist padişah III. Selim tarafından modern bir tıp okulunun kurulması çabasıyla değişmeye başlamıştır. Takipçisi II. Mahmut tarafından kurulan ilk askeri mühendislik ve askeri tıp okulu, gerçekten de yetiştireceği öğrencilerin gelecekte oynayacakları roller nedeniyle imparatorluğun kaderini değiştirecektir. Bu dönemde yabancı gezginlerin hatıratlarında, ülkedeki sosyal yapıya dair oldukça pitoresk tasvirler vardır; Anadolu’da yerleşim yerlerinde genel olarak temiz içme suyu, kanalizasyon ve yaz kış kullanılabilen yol yoktur. Biri hastalandığında eğer yol ve iz biliyorsa genelde askeri garnizonlarda bulunan doktora başvurması gerekir. Doktor sayısı çok az olduğundan, açığı kapatmak için yabancı ülkelerden askeri cerrah kiralanmaktadır.

Kırım Savaşı sırasında Anadolu’yu dolaşan bir İngiliz gezgin, hastalanınca, Van kalesinde Macar askeri cerraha muayene olduğundan bahsetmektedir (F. Burnaby, At Sırtında Anadolu). Sağlık alanında hâlâ merkezi bir örgüt ve taşra teşkilatları yoktur. Az sayıda askeri hastane olduğu anlaşılıyor ancak bunların bazıları savaşlara göre kurulan geçici hastanelerdi. Düzenli bir örgütlenme çatısı altında değillerdi. Kırım Savaşı ile ilgili olarak yabancı kaynaklara baktığımızda, Rus, Fransız ve İngiliz ordularındaki yaralı, ölü askerler hakkında bilgi verilirken, Osmanlı Ordusu kısımları boş bırakılmıştır. En temel konuda bile istatistik yoktu. Mezun olan az sayıdaki doktor, yeni kurulan belediyeler çatısında tüm sağlık hizmetlerini yürütmekle görevlendirilmişlerdir. Tanzimat’tan sonra Gureba isimli hastaneler açılmaya başlanmış, II. Abdülhamit döneminde Hamidiye hastaneleri bunlara eklenmiştir. Az sayıda Fransız, Rum ve Yahudi hastaneleri oluşturulmuştur. Ancak bunun yetmeyeceği, önce Kırım sonra Türk-Yunan Savaşı ve daha sonra da Balkan Savaşı’ndaki feci yenilgiler ve muazzam kayba yol açan salgın hastalıklar nedeniyle anlaşılmış ve 1913’te sağlık müdürlükleri kurulmuştur.

HEP MUSTAFA KEMAL’İN YAKIN ÇEVRESİNDE OLDU

Samsun’a giden heyette Mustafa Kemal’in yakın çevresinde o da vardı. Refik Saydam, genç yaşta çok şey görmüş bir askeri doktor olarak her zaman Mustafa Kemal’in yanındaydı ve cesaret veriyordu. Kurtuluş Savaşı yıllarında TBMM’nin kurulması sonrası, ülkede sağlık hizmeti örgütlenmesi ve sunulması için Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekâleti kurulmuştu. Cumhuriyet ilan edildiğinde ülkede 86 hastane bulunmaktaydı. Cumhuriyet’in ilk on beş yılında üretilen hizmetlerin en önemlileri; ihtiyaç duyulan kanun ve nizamnamelerin çıkarılması, Merkez Hıfzıssıhha Müessesesi ve Okulu’nun kurulması, Tıbbi içtimai yardım işlerinin organizasyonu, İstanbul, Ankara, Erzurum, Diyarbakır, Sivas’ta beş Numune Hastanesi’nin açılması, İstanbul, Manisa, Elazığ’da üç Akıl Hastanesi’nin açılması, İstanbul ve İzmir’de iki adet Bulaşıcı ve Salgın Hastalık Hastanesi kurulması, Yataklı Tedavi Evleri, Muayene Evleri, Doğum ve Çocuk Bakımevleri’nin açılması, verem senatoryumları açılması, sağlık teşkilatını köye kadar götürmek, doktor sayısının artırılması, sıtma, trahom ve frengi ile doğrudan mücadele eden teşkilatların kurulmasıdır. 1925’de Kızılay’ın başına geldi ve onu eldeki imkânlar ölçüsünde mükemmel bir hale getirdi. On dört yıl başkanlığını yaptı. Yurtdışından sahasında uzman kişilerin ülkemize gelmesinde önayak oldu. Önceden, Anadolu’da sağlık açısından halkın sosyoekonomik durumu, tedavi gereksinimi çeşitleri, halkın bilgi düzeyi, bölgelere göre başlıca sağlık sorunları gibi temel konular hakkında hiçbir bilgi yoktu. Bu konuda Prof. Dr. Albert Eckstein’ı görevlendirdi. Eckstein, Anadolu’da çalışmalar yaparak çok önemli bir envanter (döküm) hazırladı. Sağlık hizmetleri örgütlenmesinde bu ve benzeri envanter çalışmaları sonraki dönemlerde çok yararlı oldu. 1921’de Sağlık Bakanı olan Refik Saydam, genel olarak 1937’ye kadar bu görevi sürdürmüştür.

Tıp fakültesindeki halk sağlığı derslerimizde rahmetli Prof. Dr. Rahmi Dirican, O’nun başarılarını övdükten sonra eksik yönlerinden de bahsederdi. Ebe ve hemşire yetiştirilmesini ihmal ettiği vurgusu yapardı. Bazılarına göre askeri doktor olan ve bayanlarla çalışmaya alışık olmayan Refik Saydam bu nedenle bu noktaya gereken önemi vermemiştir. Ama olayları tarihi dokusu içinde değerlendirmek yararlı ve gereklidir. Muazzam imkânsızlıklar içindeki bir ülkede bakanlıkların bile henüz binaları olmadığı düşünülürse hele bir de yetişmiş insan gücünün eksikliği dikkate alındığında, bu kusur; yaptığı olağanüstü işler yanında görmezden gelinebilir. Onun en önemli başarılarından biri, etkileri günümüzde de süren kanunlar yapmasıdır. Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun, en önemlilerindendir ve günümüzde de geçerliliğini korumaktadır.

Koruyucu sağlık hizmetlerine büyük katkısı olan Merkez Hıfzıssıhha Müessesesi, koruyucu hekimlikte dünya çapında başarı göstermiştir. Kuruluşundan bir yıl sonra üretilen aşı ve serum ülke ihtiyacını karşılamaya yetmiştir. Hıfzıssıhha’da aşı üretilmesi çok büyük bir başarıydı. Türkiye bu sayede 1980’e kadar dışarıdan aşı almadı. Bu tarihten sonra ise yavaş yavaş Hıfzıssıhha Enstitüsü işlevsiz hale getirildi. Saydam’ın koruyucu sağlık hizmeti çalışmaları, ülkemiz tarihinde sağlık alanındaki en cesur ve yararlı program olan ve 1960’larda başlayan "sosyalizasyonu" mümkün kılmıştır. Tabii ki sosyalizasyon, iç ve dış çıkar gruplarınca hemen yıpratılmış; yine de etkileri 90’ların sonlarına kadar devam etmiştir. Özellikle geri kalmış ve gelişmekte olan bölgelerde halkın sağlık ihtiyacı, tanı ve tedaviyi içerecek şekilde, tamamen ücretsiz olarak devlet tarafından karşılanmıştır.

Saydam soyadı kendisine dürüstlüğü nedeniyle bizzat Mustafa Kemal tarafından verildi. Son dönemlerinde içişleri bakanlığı ve başbakanlık yaptı. 1942’de öldü. Türk sağlık sisteminin kuruluşuna yaptığı katkılar hatırlanmaya devam edecek.

Aydınlık Gazetesi 


Yorum Ekle comment Yorumlar (0)

Yapılan yorumlarda IP Bilgileriniz kayıt altına alınmaktadır..!

    Bu Habere Henüz Yorum Yapılmamış..!
 
  HIZLI ARA
 
 
 
  HAVA DURUMU
 
..

Mersin Haberleri, Mersin Son Dakika, Mersin Haber, Haberler, Son Dakika, Mersin, Mersin Siyaset



 
 
ANASAYFA İLETİŞİM KÜNYE GİRİŞ SAYFAM YAP SIK KULLANILANLARA EKLE GİZLİLİK İLKELERİ

 
Siteden yararlanırken gizlilik ilkelerini okumanızı tavsiye ederiz.
demokratmersin.com © Copyright 2007-2019 Tüm hakları saklıdır. İzinsiz ve kaynak gösterilemeden yayınlanamaz, kopyalanamaz, kullanılamaz.

URA MEDYA